Van Soeter Cokene – Johanna Maria van Winter

52 recepten uit de Romeinse en middeleeuwse keuken – een bijzondere combinatie van kookboek en cultuurgeschiedenis

Hardcover

Wat aten de Romeinen en de middeleeuwers? Hoe werden hun maaltijden bereid? Welke kruiden en specerijen gebruikten zij – en kunnen we die gerechten tegenwoordig nog zelf maken?

In Van Soeter Cokene brengt historica Johanna Maria van Winter de geschiedenis letterlijk naar de keuken. Ze verzamelde 52 recepten uit de Romeinse en middeleeuwse kooktraditie, onderzocht de historische bronnen en bewerkte de gerechten zo dat ze ook door een moderne kok kunnen worden bereid.

Het resultaat is veel meer dan een verzameling oude recepten. Het boek vertelt via eten over handel, rijkdom, gezondheid, religie, smaak en het dagelijks leven in de Oudheid en Middeleeuwen.

Van Romeinse linzen tot middeleeuwse pasteien

De recepten bestrijken een verrassend groot gebied en vele eeuwen.

De inhoud begint met gerechten uit de Romeinse keuken, waaronder schotel van kaas en zoute vis, Romeinse linzen, erwten met inktvis, Romeinse hamlapjes en zoetigheden.

Daarna volgen tientallen middeleeuwse gerechten uit verschillende Europese kooktradities: onder meer Blancmanger van kip, Pastei van wild, Viskoekjes, Notenmoes, Kalfslever met druiven, Hutspot, Kweepeertaart en Kwarktaart.

Van Winter geeft niet simpelweg oude recepten door. Historische kookvoorschriften zijn vaak summier: hoeveelheden ontbreken, bereidingstijden worden niet genoemd en ingrediënten zijn niet altijd rechtstreeks beschikbaar.

De recepten moesten daarom worden geïnterpreteerd en beproefd voordat ze bruikbaar waren in een moderne keuken.

Eten als geschiedenis

Juist daarin ligt de charme van Van Soeter Cokene. Het is een kookboek waarmee daadwerkelijk gekookt kan worden, maar tegelijkertijd een kennismaking met historische eetcultuur.

Van Winter besteedt aandacht aan eetgewoonten, ingrediënten, kruiden en specerijen, kookgerei en opvattingen over voeding en gezondheid. Daarmee laat ze zien dat eten veel kan vertellen over een samenleving.

Welke ingrediënten beschikbaar waren, hing samen met handel en geografie. Het gebruik van kostbare specerijen kon iets zeggen over status en rijkdom. En ideeën over wat gezond voedsel was, werden mede bepaald door medische theorieën die tegenwoordig vreemd kunnen aandoen.

De keuken wordt zo een ingang naar het dagelijks leven van eeuwen geleden.

De oorsprong van Van Soeter Cokene

Het boek heeft een interessante voorgeschiedenis.

Johanna Maria van Winter verzorgde vanaf 1966 in het historische tijdschrift Spiegel Historiael de kookrubriek Van Soeter Cokene. Daarin combineerde zij haar vakkennis als mediëvist met historische recepten en praktische experimenten in de keuken.

De belangstelling voor die artikelen leidde in 1971 tot deze zelfstandige uitgave, waarin 52 Romeinse en middeleeuwse recepten bijeen werden gebracht.

Van Winter benadrukt in haar voorwoord dat historische recepten niet eenvoudig letterlijk kunnen worden overgenomen. Ze moeten worden geïnterpreteerd, omgerekend en vooral uitgeprobeerd. Daarmee behoort het boek tot de vroege Nederlandse publicaties waarin historische kookkunst niet alleen wordt beschreven, maar ook daadwerkelijk wordt gereconstrueerd.

Johanna Maria van Winter

Johanna Maria van Winter (1927) is historica en mediëvist. Zij studeerde geschiedenis en kunstgeschiedenis en promoveerde in 1962 aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar ministerialiteit en ridderschap in Gelre en Zutphen.

Haar wetenschappelijke belangstelling omvatte onder meer ridderschap, middeleeuwse samenleving en historische eetcultuur.

Met Van Soeter Cokene wist zij academisch bronnenonderzoek op een bijzonder toegankelijke manier te verbinden met iets zeer alledaags: koken en eten.

Het boek kreeg later verschillende heruitgaven en Van Winters onderzoek naar historische voeding zou ook daarna een belangrijke plaats binnen haar werk houden.

Van bron naar fornuis

Bijzonder aan het boek is dat verschillende recepten rechtstreeks teruggaan op historische kookteksten.

Voor de Romeinse keuken speelt bijvoorbeeld de aan Apicius toegeschreven kooktraditie een belangrijke rol. Voor de middeleeuwse en vroegmoderne gerechten gebruikte Van Winter bronnen uit verschillende Europese landen.

Daardoor kan de lezer niet alleen lezen over historische gerechten, maar proberen een deel van die geschiedenis opnieuw te proeven.

Dat maakt Van Soeter Cokene nog altijd aantrekkelijk voor zowel kookliefhebbers als lezers die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van het dagelijks leven.

Een karakteristieke eerste uitgave uit 1971

Dit exemplaar betreft de oorspronkelijke eerste uitgave uit 1971, uitgegeven door de Grolsche Bierbrouwerij in samenwerking met Unieboek.

Het boek is fraai uitgevoerd in een groene linnen band met goudopdruk en geïllustreerde stofomslag. De uitgave bevat historische afbeeldingen in zwart-wit en kleur.

Op de stofomslag staat een kleurrijke middeleeuwse maaltijd afgebeeld: gasten eten buiten aan gedekte tafels, terwijl paarden, bedienden en honden het levendige tafereel compleet maken.

Het is een vormgeving die onmiddellijk duidelijk maakt waar dit boek om draait: niet alleen recepten, maar de eetcultuur en leefwereld achter het eten.

Conditie

Nog mooi exemplaar.

De groene linnen band zelf is zeer mooi bewaard gebleven.

De originele stofomslag vertoont enige ouderdoms- en gebruikssporen. Langs de bovenzijde is sprake van lichte slijtage en de rand is daar plaatselijk iets opgekruld.

Enkele pagina's zijn plaatselijk licht verkleurd. Het binnenwerk verkeert verder in nagenoeg nog als nieuwe staat.

Geen inscripties.

Zie de afbeeldingen voor de staat van het daadwerkelijk aangeboden exemplaar.

Productinformatie

Titel: Van Soeter Cokene
Auteur: Johanna Maria van Winter
Subtitel: Recepten uit de Romeinse en middeleeuwse keuken
Uitgever: Grolsche Bierbrouwerij N.V., Enschede / Unieboek N.V., Bussum
Jaar: 1971
Druk: Eerste druk
ISBN: 9022842916
Bindwijze: Gebonden in groene linnen band met goudopdruk en originele stofomslag
Pagina's: 160
Afmetingen: 21,7 × 15,2 × 1,6 cm
Illustraties: Geïllustreerd in zwart-wit en kleur
Taal: Nederlands
Conditie: Nog mooi; stofomslag met enige ouderdoms- en gebruikssporen en lichte slijtage langs de bovenzijde; enkele pagina's plaatselijk licht verkleurd; binnenwerk verder nagenoeg als nieuw; geen inscripties

Genre / Thema's / Doelgroep

Genre: Kookboeken, culinaire geschiedenis, cultuurgeschiedenis
Thema's: Romeinse keuken, middeleeuwse keuken, historische recepten, eetcultuur, voedselgeschiedenis, kruiden en specerijen, Apicius, Middeleeuwen, Romeinse Rijk, dagelijks leven
Doelgroep: Liefhebbers van historische kookboeken, culinaire geschiedenis, de Romeinse tijd en Middeleeuwen, oude recepten en de geschiedenis van het dagelijks leven.

Prijs exclusief verzendkosten.

GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.