Dora – Toon Tellegen

Een liefdesgeschiedenis

Wat gebeurt er als dezelfde liefdesgeschiedenis telkens opnieuw wordt verteld, maar iedere keer nét anders? In Dora neemt Toon Tellegen één ogenschijnlijk eenvoudige situatie als uitgangspunt en laat hij die in tientallen variaties terugkeren. Een eigenzinnige, melancholische en soms absurdistische roman over liefde, verlangen, twijfel en de vele mogelijkheden die achter één enkel moment schuilgaan.

Vink ligt in bed en denkt aan Dora. Dora verschijnt met een picknickmand en wil met hem naar het strand. Mijnheer Leenderts komt langs en waarschuwt hem. Ondertussen oefent een koor op een lied over de eeuwigdurende liefde.

Het lijkt een eenvoudige uitgangssituatie.

Maar bij Toon Tellegen is niets ooit helemaal zo eenvoudig als het lijkt.

In Dora keert dezelfde situatie steeds opnieuw terug. Tellegen maakt er 52 variaties op, waarin Vink telkens anders denkt, voelt en reageert. Soms is hij verstandig, dan weer angstig, zelfverzekerd, onhandig, achterdochtig, verliefd of heldhaftig. Kleine veranderingen in stemming en gedrag kunnen grote gevolgen hebben.

De omstandigheden blijven grotendeels dezelfde, maar de werkelijkheid die daaruit ontstaat verandert voortdurend.

Tweeënvijftig mogelijkheden

Juist die bijzondere constructie maakt Dora veel meer dan een gewone liefdesgeschiedenis.

Tellegen onderzoekt als het ware wat er zou kunnen gebeuren wanneer iemand op één bepaald moment nét iets anders denkt, voelt of doet. Iedere versie opent een nieuwe mogelijkheid en daarmee ook een andere toekomst.

Wat als Vink wel meegaat? Wat als hij anders op Dora reageert? Wat als hij naar mijnheer Leenderts luistert? Wat als angst het wint van verlangen – of juist andersom?

Daarmee raakt Dora aan een herkenbare menselijke gedachte: hoe anders had ons leven kunnen verlopen als we op een bepaald moment een andere keuze hadden gemaakt?

De herhalingen zijn daarbij nooit simpelweg hetzelfde. Door kleine verschuivingen verandert de toon voortdurend. Een situatie die in de ene versie grappig of lichtvoetig is, kan even later melancholiek, pijnlijk, dreigend of absurd worden.

Tellegen laat zo zien hoeveel invloed onze stemming en ons perspectief hebben op de werkelijkheid die we ervaren.

Liefde, twijfel en gemiste mogelijkheden

Hoewel Dora speels en soms ronduit absurdistisch is, schuilt onder die vorm een melancholische liefdesgeschiedenis.

Vink verlangt naar Dora, maar lijkt tegelijkertijd voortdurend gehinderd te worden door zichzelf. Zijn gedachten, twijfels en angsten staan tussen hem en wat hij werkelijk zou kunnen doen.

Dora vertegenwoordigt daardoor niet alleen de geliefde, maar ook een mogelijkheid: een leven dat misschien bereikbaar is wanneer Vink daadwerkelijk in beweging komt.

Tellegen schrijft daarover zonder psychologische verklaringen breed uit te meten. Zoals vaker in zijn werk gebruikt hij eenvoudige situaties en ogenschijnlijk eenvoudige zinnen om grotere vragen op te roepen.

Wat is liefde? Waarom doen mensen zo vaak niet wat ze eigenlijk zouden willen? Hoeveel mogelijkheden laten we voorbijgaan? En bestaat er eigenlijk wel één werkelijkheid, wanneer dezelfde gebeurtenis vanuit iedere stemming anders kan worden ervaren?

Juist die combinatie van eenvoud, absurdisme, filosofie en melancholie maakt Dora zo herkenbaar als een boek van Toon Tellegen.

Een bijzonder omslagontwerp

Het boek heeft een bijzonder omslagontwerp van Mickey van Uden. Rond de centrale voorstelling van een vrouw in een kamer – klaar om te vertrekken, met een tas of mand in haar hand – zien we tientallen kleine variaties en uitsneden van hetzelfde interieur. Sommige zijn helder en herkenbaar, andere donker, onscherp, sterk verkleurd of bijna abstract.

Daarmee lijkt het omslagontwerp het literaire procedé van Tellegen rechtstreeks in beeld te vertalen: dezelfde situatie kan, afhankelijk van stemming en perspectief, telkens een andere werkelijkheid worden.

Zoals Tellegen zijn personages en hun liefde steeds in een ander licht plaatst, wordt ook hetzelfde beeld op het omslag telkens opnieuw bekeken en bewerkt.

De opvallende vormgeving is daardoor niet alleen decoratief, maar vormt een mooie visuele vertaling van de manier waarop Tellegen zijn verhaal vertelt.

Historische en literaire context

Dora. Een liefdesgeschiedenis verscheen oorspronkelijk in 1998 bij Querido en neemt binnen het veelzijdige oeuvre van Toon Tellegen een interessante plaats in.

Tellegen was toen bij een groot publiek al bekend als dichter en als schrijver van zijn inmiddels beroemde dierenverhalen. In zijn proza voor volwassenen gebruikt hij vergelijkbare literaire middelen – eenvoud, herhaling, absurdisme en filosofische vragen – maar vaak in een nadrukkelijker menselijke en soms melancholischer context.

De bijzondere structuur van Dora, waarin één uitgangssituatie steeds opnieuw wordt gevarieerd, sluit bovendien aan bij een langere experimentele literaire traditie. Een bekende vergelijking is Raymond Queneaus Exercises de style (Stijloefeningen), waarin één eenvoudige gebeurtenis telkens op een andere manier wordt verteld.

Bij Tellegen gaat het echter niet alleen om een stilistisch experiment. Iedere variatie verandert ook de emotionele werkelijkheid van de personages. Daardoor wordt de vorm van het boek onderdeel van wat Tellegen over liefde, twijfel en menselijke mogelijkheden wil onderzoeken.

Over Toon Tellegen

Toon Tellegen (1941) is schrijver, dichter en arts en behoort tot de meest eigenzinnige auteurs binnen de hedendaagse Nederlandse literatuur.

Hij verwierf een groot publiek met zijn filosofische dierenverhalen, waarin onder meer de eekhoorn, mier, olifant en andere dieren nadenken over vriendschap, verlangen, geluk, verdriet en het bestaan. Achter de ogenschijnlijke eenvoud van die verhalen gaan vaak verrassend filosofische vragen schuil.

Daarnaast schreef Tellegen veel poëzie en proza voor volwassenen.

Ook daarin keren liefde, verlangen, eenzaamheid, twijfel en de ongrijpbaarheid van menselijke gevoelens regelmatig terug. Zijn stijl is dikwijls helder en eenvoudig, terwijl de situaties die hij beschrijft onverwacht absurdistisch of filosofisch kunnen worden.

Dora laat die volwassen kant van Tellegens schrijverschap bijzonder mooi zien: speels en vervreemdend, maar tegelijkertijd melancholiek en scherpzinnig in zijn observaties van liefde en menselijk gedrag.

Boekgegevens

Titel: Dora
Ondertitel: Een liefdesgeschiedenis
Auteur: Toon Tellegen
Uitgever: Querido
Jaar: 1998
Druk: Eerste druk
Taal: Nederlands
Uitvoering: Paperback
Aantal pagina's: 180
Afmetingen: 20,0 × 12,5 × 1,8 cm
Omslagontwerp: Mickey van Uden
ISBN: 9021484285 / 9789021484280

Conditie

Conditie: Vrijwel nog als nieuw exemplaar. Zeer mooi en netjes bewaard gebleven, met hooguit minimale sporen van gebruik. Zie ook de afbeeldingen voor een goede indruk van het daadwerkelijk aangeboden exemplaar.

Genre: Nederlandse literatuur / Roman / Experimenteel en absurdistisch proza
Thema: Liefde, verlangen, twijfel, gemiste kansen, keuzes, perspectief, stemming, werkelijkheid, herhaling en variatie
Doelgroep: Liefhebbers van Toon Tellegen en eigenzinnige Nederlandse literatuur; lezers van filosofisch, melancholisch en licht absurdistisch proza; lezers die houden van literaire experimenten met perspectief, herhaling en de verschillende mogelijkheden van één verhaal

Prijs exclusief verzendkosten.

GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.