Het kwartet – Clare Mac Cumhaill & Rachael Wiseman

Hoe vier vrouwen de filosofie opnieuw tot leven wekten

Vier jonge vrouwen ontmoeten elkaar in Oxford tijdens de Tweede Wereldoorlog: Iris Murdoch, Elizabeth Anscombe, Mary Midgley en Philippa Foot. Terwijl veel mannelijke studenten en docenten zijn opgeroepen voor militaire dienst, ontstaat er ruimte voor stemmen die binnen de Britse academische filosofie tot dan toe gemakkelijk werden overstemd.

In Het kwartet. Hoe vier vrouwen de filosofie opnieuw tot leven wekten reconstrueren de filosofen Clare Mac Cumhaill en Rachael Wiseman niet alleen de ideeën van deze vier opmerkelijke denkers, maar ook de vriendschappen, liefdes, conflicten en historische omstandigheden waarin die ideeën ontstonden.

● BIJZONDER BOEK. KLEINE PRIJS.
Meer boek dan de prijs doet vermoeden.

Filosofie in oorlogstijd

Het Oxford waarin de vier vrouwen terechtkwamen, werd sterk beïnvloed door het logisch positivisme en de analytische filosofie. Filosofische uitspraken moesten helder, logisch en verifieerbaar zijn; vragen over metafysica en objectieve morele waarden werden met groot wantrouwen bekeken.

De Tweede Wereldoorlog maakte die intellectuele omgeving plotseling minder vanzelfsprekend. De vernietiging en morele catastrofe van de oorlog riepen bovendien vragen op die moeilijk waren terug te brengen tot logica en taal alleen. Wat betekent het om goed te handelen? Bestaat morele waarheid? Wat voor soort wezen is de mens?

Murdoch, Anscombe, Midgley en Foot zochten ieder op hun eigen manier naar antwoorden. Daarbij grepen zij onder meer terug op Aristoteles en Thomas van Aquino en stonden zij onder invloed van Ludwig Wittgenstein. Hun belangstelling verschoof naar de mens als levend, handelend en moreel wezen.

Vier levens, vier denkers

Mac Cumhaill en Wiseman vertellen die intellectuele geschiedenis nadrukkelijk als groepsbiografie. Ideeën ontstaan hier niet los van het dagelijks leven.

Elizabeth Anscombe groeide uit tot een invloedrijk filosoof en vertaler en interpreet van Wittgenstein. Philippa Foot werd een belangrijke stem in de moderne deugdethiek en is mede bekend door het gedachte-experiment dat later het 'trolleyprobleem' zou gaan heten. Mary Midgley bracht filosofie in gesprek met biologie, ethologie en vragen over de menselijke natuur. Iris Murdoch ontwikkelde zich zowel als filosoof als een van de belangrijkste Britse romanschrijvers van de twintigste eeuw.

Hun levens liepen ondertussen voortdurend door elkaar. Ze deelden ideeën en boeken, maar ook huizen, vakanties, vriendschappen en geliefden. Juist die verwevenheid gebruiken Mac Cumhaill en Wiseman om te laten zien dat filosofie niet uitsluitend in afzondering aan een schrijftafel ontstaat.

Een andere geschiedenis van de filosofie

Het kwartet is daarmee ook een correctie op een vertrouwd beeld van de twintigste-eeuwse Europese filosofie. De auteurs halen vier vrouwen naar voren die in overzichtswerken gemakkelijk afzonderlijk of slechts zijdelings worden behandeld en plaatsen hun onderlinge contacten centraal.

Daarbij verdedigen Mac Cumhaill en Wiseman een duidelijke these: dat deze vier denkers gezamenlijk hielpen de moraalfilosofie opnieuw te verbinden met vragen naar karakter, menselijke natuur, deugd en het goede leven.

Die interpretatie is niet onomstreden. De vier vormden geen formele filosofische school en hun latere werk liep sterk uiteen. Juist daardoor is Het kwartet behalve biografie ook een uitnodiging om na te denken over hoe intellectuele bewegingen eigenlijk ontstaan — en hoeveel daarvan zichtbaar wordt wanneer niet alleen publicaties, maar ook vriendschappen, gesprekken en levensomstandigheden worden meegenomen.

Toegankelijke intellectuele geschiedenis

Ondanks het filosofische onderwerp is Het kwartet geen academisch handboek. Mac Cumhaill en Wiseman schrijven verhalend en besteden veel aandacht aan Oxford tijdens en na de oorlog, persoonlijke relaties en de soms rommelige omstandigheden waaronder de vier vrouwen hun ideeën ontwikkelden.

Dat maakt het boek interessant voor lezers van filosofie, maar eveneens voor wie belangstelling heeft voor vrouwengeschiedenis, Oxford, de Tweede Wereldoorlog, intellectuele geschiedenis en biografie.

De oorspronkelijke Engelstalige uitgave verscheen in 2022 onder de titel Metaphysical Animals: How Four Women Brought Philosophy Back to Life.

Deze uitgave

Dit is de Nederlandse uitgave van Ambo|Anthos uit 2022, vertaald uit het Engels door Rogier van Kappel en Ruud van de Plassche.

De uitgave bevat een literatuuropgave en register.

Conditie

Vrijwel nog als nieuw.

Productinformatie

Titel: Het kwartet
Ondertitel: Hoe vier vrouwen de filosofie opnieuw tot leven wekten
Auteurs: Clare Mac Cumhaill & Rachael Wiseman
Oorspronkelijke titel: Metaphysical Animals: How Four Women Brought Philosophy Back to Life
Vertaling: Rogier van Kappel & Ruud van de Plassche
Uitgeverij: Ambo|Anthos
Jaar: 2022
Bindwijze: Paperback
Afmetingen: 22,8 × 15,1 × 3,8 cm
Aantal pagina's: 460
ISBN: 9789026349317
Taal: Nederlands
Conditie: Vrijwel nog als nieuw

Genre: Filosofie / groepsbiografie / intellectuele geschiedenis
Onderwerpen: Iris Murdoch, Elizabeth Anscombe, Mary Midgley, Philippa Foot, moraalfilosofie, ethiek, vrouwelijke filosofen, Oxford, Tweede Wereldoorlog, vriendschap, twintigste-eeuwse filosofie
Doelgroep: Lezers van filosofie, biografieën en intellectuele geschiedenis en lezers met belangstelling voor vrouwen in wetenschap en academische geschiedenis

Prijs exclusief verzendkosten

Dit boek is te dik en/of te groot voor brievenbuspost en kan alleen (goed beschermd) als pakket worden verstuurd.

Binnen Nederland GRATIS verzending bij een aankoop van € 50,00 of meer.
Betaal minder of geen verzendkosten, door meer boeken te bestellen.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.