Zonne-energie, maak er werk van – Christ Otten / Vereniging Milieudefensie

Een opvallend actueel tijdsdocument uit 1979 over zonne-energie, kernenergie en de toekomst van de Nederlandse energievoorziening

'De zon schijnt te weinig.'
'Moeten we het hele land dan volzetten met windmolens?'
'Jullie willen de klok een paar honderd jaar terugzetten.'

Het zijn bezwaren tegen alternatieve energie die verrassend vertrouwd klinken. Toch komen ze uit 1979.

In Zonne-energie, maak er werk van! pleitte de Vereniging Milieudefensie bijna een halve eeuw geleden voor een veel grotere rol van zonne-energie in Nederland. Het kleine boekje is daarmee inmiddels méér dan een publicatie over alternatieve energie: het is een fascinerend document uit de voorgeschiedenis van de huidige energietransitie.

Zonne-energie in het 'natte koude kikkerland'

In de jaren zeventig waren energievoorziening en energiezekerheid urgente maatschappelijke onderwerpen geworden. De oliecrises hadden de kwetsbaarheid van de bestaande energievoorziening zichtbaar gemaakt, terwijl tegelijkertijd het verzet tegen kernenergie groeide.

De Nederlandse regering zag kernenergie als een belangrijk onderdeel van de toekomstige energievoorziening. Milieuorganisaties stelden daar energiebesparing en duurzame alternatieven tegenover.

In dit boekje probeert de Vereniging Milieudefensie (VMD) aannemelijk te maken dat zonne-energie ook in Nederland een serieuze bijdrage aan de energievoorziening kan leveren. Dat was destijds bepaald geen vanzelfsprekend standpunt. Zoals op de achterzijde wordt opgemerkt, riepen verhalen over zonne-energie in ons 'natte koude kikkerland' nogal eens smalende reacties op.

Milieudefensie bestrijdt die scepsis met cijfers en argumenten en plaatst energie tegelijkertijd in een veel breder maatschappelijk kader. Het gaat niet alleen om techniek, maar ook om milieu, veiligheid, economie en democratische besluitvorming.

Juist daardoor leest het boekje tegenwoordig zo interessant.

Een debat dat nog altijd herkenbaar is

Veel van de vragen die in 1979 werden gesteld, zijn decennia later nog steeds herkenbaar. Hoeveel energie kunnen zon en wind in Nederland leveren? Welke rol moet kernenergie spelen? Hoe afhankelijk willen we zijn van bepaalde energiebronnen? Wie bepaalt welke technieken worden toegepast? En hoe wegen we economische belangen af tegen veiligheid en milieu?

De antwoorden en technische gegevens in het boek moeten vanzelfsprekend worden gezien in het licht van de kennis en mogelijkheden van eind jaren zeventig. Zonnepanelen, energieopslag en elektriciteitsnetten hebben sindsdien enorme ontwikkelingen doorgemaakt.

Maar juist dat tijdsverschil maakt Zonne-energie, maak er werk van interessant. De lezer kan terugkijken naar een moment waarop de huidige energietransitie nog grotendeels toekomstmuziek was en zien welke argumenten, verwachtingen en tegenwerpingen toen al bestonden.

Daarmee is het boekje niet alleen interessant vanuit milieuoogpunt, maar ook als document over Nederlandse maatschappelijke en politieke geschiedenis.

Vereniging Milieudefensie en de energiediscussie

De Vereniging Milieudefensie ontstond aan het begin van de jaren zeventig en ontwikkelde zich tot een van de bekendste Nederlandse milieuorganisaties. Energie behoorde al vroeg tot de onderwerpen waarmee de vereniging zich bezighield.

Zonne-energie, maak er werk van werd geschreven door Christ Otten, in samenwerking met de werkgroep Energie van de VMD, en verscheen in maart 1979. Het boekje maakte deel uit van de gelijknamige actie waarmee Milieudefensie zonne-energie als serieus alternatief onder de aandacht wilde brengen.

Opvallend is dat de publicatie niet uitsluitend tégen bepaalde vormen van energievoorziening ageert, maar nadrukkelijk een alternatief naar voren schuift: maak werk van zonne-energie.

Typisch jarenzeventigdesign

Ook als grafisch object is het boekje bijzonder aantrekkelijk.

De omslag is uitgevoerd in fel blauw, oranje, roze en paars en wordt bevolkt door een wirwar van getekende figuren, leidingen, apparaten en andere vormen. Midden tussen die bijna psychedelische drukte verschijnt een grote oranje zon.

De uitgesproken vormgeving geeft het boek onmiddellijk het karakter van de jaren zeventig en sluit goed aan bij de activistische boodschap. De publicatie wil niet alleen informeren, maar ook overtuigen en mobiliseren.

Dolf Middelhoff verzorgde zowel de vormgeving als de illustraties. De eindredactie was in handen van Rob Gründeman en Theo Richel.

Een aardig en consequent detail is dat het boekje volgens het colofon is gedrukt op kringlooppapier. Vorm, materiaal en boodschap werden zo bewust met elkaar verbonden.

Een klein document met een lange geschiedenis

Wat in 1979 een actuele campagnepublicatie was, kan tegenwoordig worden gelezen als een verrassend vroege momentopname van een discussie die nog altijd voortduurt.

Dat maakt Zonne-energie, maak er werk van interessant voor liefhebbers van milieu- en energiegeschiedenis, maar ook voor verzamelaars van Nederlandse jarenzeventigvormgeving, maatschappelijk drukwerk en publicaties uit de geschiedenis van de milieubeweging.

En misschien is vooral het terugkijken fascinerend: wat leek in 1979 realistisch of juist onhaalbaar – en wat is daar bijna vijftig jaar later van terechtgekomen?

Conditie

Voor een uitgave uit 1979 in uitzonderlijk mooie staat.

De zachte kaft vertoont slechts minimale ouderdoms- en gebruikssporen. Ook het binnenwerk is bijzonder mooi, schoon en verzorgd.

Een opvallend goed bewaard gebleven exemplaar van deze inmiddels ruim 45 jaar oude uitgave.

Zie de afbeeldingen voor de staat van het daadwerkelijk aangeboden exemplaar.

Productinformatie

Titel: Zonne-energie, maak er werk van!
Auteur: Christ Otten, in samenwerking met de werkgroep Energie VMD
Uitgever: Vereniging Milieudefensie, Amsterdam
Jaar: maart 1979
Druk: Eerste druk
Eindredactie: Rob Gründeman en Theo Richel
Vormgeving en illustraties: Dolf Middelhoff
Bindwijze: Paperback / zachte kaft
Pagina's: 64
Afmetingen: 21,0 × 14,9 × 0,5 cm
Taal: Nederlands
Bijzonderheid: Gedrukt op kringlooppapier
Conditie: Voor de leeftijd uitzonderlijk mooi; minimale ouderdoms- en gebruikssporen

Genre / Thema's / Doelgroep

Genre: Milieu, energie, maatschappij, geschiedenis, actiedrukwerk
Thema's: Zonne-energie, duurzame energie, kernenergie, energietransitie, milieu, milieubeweging, Vereniging Milieudefensie, energiebeleid, democratie, jaren zeventig
Doelgroep: Liefhebbers van milieu- en energiegeschiedenis, Nederlandse maatschappelijke geschiedenis, jarenzeventigdesign, grafisch drukwerk en historische publicaties over duurzaamheid en de milieubeweging.

Prijs exclusief verzendkosten.

GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.