Oud zeer – Bram Bakker

Over vroeger dat nog pijn doet

Waarom kunnen ervaringen uit onze jeugd tientallen jaren later nog invloed hebben op hoe we ons voelen, op onze relaties en zelfs op ons lichaam? In Oud zeer verbindt voormalig psychiater Bram Bakker zijn eigen levensverhaal met inzichten over trauma, affectieve verwaarlozing en de tekortkomingen van de traditionele psychiatrie. Een persoonlijk én toegankelijk boek over pijn die soms pas veel later voelbaar wordt.

Bram Bakker was jarenlang een van de bekendste psychiaters van Nederland – én een uitgesproken criticus van zijn eigen vakgebied. In Oud zeer richt hij zijn kritische blik niet alleen op de psychiatrie, maar nadrukkelijk ook op zichzelf.

Pas na zijn vijftigste begon Bakker zich ten volle bewust te worden van de invloed die gebeurtenissen uit zijn jeugd op zijn latere leven hadden gehad. Daarbij gaat het niet uitsluitend om wat er vroeger wél gebeurde, maar juist ook om wat er ontbrak: warmte, emotionele veiligheid, aandacht, lichamelijke nabijheid en het gevoel onvoorwaardelijk geaccepteerd te worden.

Voor die vaak moeilijk te benoemen erfenis gebruikt Bakker de term 'oud zeer'.

Wat er niet was

Een belangrijk thema in het boek is affectieve verwaarlozing. Bij trauma denken we al snel aan ingrijpende gebeurtenissen zoals geweld, misbruik of verlies. Bakker vraagt juist aandacht voor kinderen bij wie dergelijke duidelijk aanwijsbare gebeurtenissen misschien ontbreken, maar die opgroeien in een gevoelsarm of emotioneel onveilig klimaat.

De gevolgen daarvan kunnen volgens hem pas veel later zichtbaar worden. Mensen kunnen jarenlang ogenschijnlijk uitstekend functioneren, terwijl patronen uit hun jeugd doorwerken in relaties, werk, zelfbeeld en lichamelijk en psychisch welzijn.

Bakker gebruikt daarbij zijn eigen geschiedenis als uitgangspunt. Openhartig schrijft hij over zijn jeugd, zijn behoefte aan erkenning en de patronen die hij later in zijn leven bij zichzelf begon te herkennen.

Daarnaast vertelt hij over mensen die hij als hulpverlener heeft begeleid. Hun verhalen verbindt hij met informatie over trauma, hechting en affectieve verwaarlozing.

Kritiek op de psychiatrie

Oud zeer is daarmee ook een boek over de manier waarop we naar psychische problemen kijken.

Bakker werkte jarenlang als psychiater, maar besloot uiteindelijk zijn registratie als medisch specialist te laten verlopen. Hij was steeds kritischer geworden op een psychiatrie waarin classificaties, diagnoses en behandelprotocollen volgens hem te veel aandacht kregen en het persoonlijke levensverhaal van de patiënt te weinig.

Waarom heeft iemand nú psychische klachten? En wat is er in zijn of haar geschiedenis gebeurd – of juist niet gebeurd – waardoor bepaalde patronen zijn ontstaan?

Ook stelt Bakker een ongemakkelijke vraag aan zijn voormalige beroepsgroep: hoe goed kennen hulpverleners eigenlijk hun eigen kwetsuren? Hun persoonlijke geschiedenis verdwijnt immers niet zodra zij tegenover een patiënt of cliënt plaatsnemen.

Het lichaam onthoudt

Bijzondere aandacht besteedt Bakker aan de relatie tussen lichaam en geest. Psychische problemen zijn volgens hem niet uitsluitend iets wat zich 'in het hoofd' afspeelt. Oude pijn kan zich ook lichamelijk manifesteren.

Daarmee sluit Oud zeer aan bij de toegenomen belangstelling voor de lichamelijke dimensie van trauma en voor de samenhang tussen vroege ervaringen, stress, emoties en lichamelijk welzijn.

Bakker pleit ervoor niet alleen te vragen welke diagnose bij iemands klachten past, maar vooral ook nieuwsgierig te blijven naar het verhaal achter die klachten.

Persoonlijk én informatief

Juist de combinatie maakt Oud zeer toegankelijk. Het is geen traditioneel wetenschappelijk handboek over trauma, maar evenmin uitsluitend een autobiografie.

Bakker gebruikt zijn eigen ervaringen en die van anderen om begrippen als trauma en affectieve verwaarlozing begrijpelijk te maken. Daardoor kan het boek ook aanleiding geven om naar de eigen levensgeschiedenis te kijken: welke ervaringen hebben iemand gevormd, welke behoeften werden vroeger misschien niet gezien en welke patronen werken daarvan nog steeds door?

Bakkers centrale gedachte is uiteindelijk hoopvol: wie begrijpt waar bepaalde gevoelens en gedragingen vandaan komen, kan proberen anders met die oude pijn om te gaan.

Achtergrond en ontvangst

Oud zeer verscheen in 2022, kort nadat Bram Bakker afscheid had genomen van zijn officiële rol als psychiater. Het boek kan worden gezien in het verlengde van Gevoelsarm, waarin hij eerder schreef over zijn besluit zijn registratie als psychiater niet voort te zetten.

In Oud zeer wordt die zoektocht persoonlijker. Zijn kritiek op de psychiatrie wordt verbonden met zijn eigen geschiedenis en met zijn groeiende belangstelling voor affectieve verwaarlozing, trauma en de rol van het lichaam.

Het boek vond een breed publiek en leidde tot interviews en gesprekken over 'oud zeer'. Recensenten wezen vooral op de openhartige combinatie van Bakkers persoonlijke ervaringen en zijn professionele kennis. Tegelijkertijd werd ook opgemerkt dat het boek bewust voor een breed publiek is geschreven en daardoor niet overal dezelfde wetenschappelijke of therapeutische diepgang zoekt als een specialistisch vakboek.

Over Bram Bakker

Bram Bakker (1963) is arts, voormalig psychiater, schrijver, columnist en spreker. Hij werd bij een groot publiek bekend door zijn boeken, columns en mediaoptredens en stond bekend als een uitgesproken en soms tegendraadse stem binnen de Nederlandse psychiatrie.

In zijn boeken schrijft hij over psychische gezondheid, stress, relaties, hulpverlening en de beperkingen van de reguliere psychiatrie. In zijn latere werk is steeds meer aandacht gekomen voor de samenhang tussen lichaam en geest en voor de invloed van persoonlijke levensgeschiedenis op het functioneren in het heden.

Met Oud zeer maakt Bakker die zoektocht nadrukkelijk persoonlijk: de voormalige hulpverlener schrijft niet alleen over de kwetsbaarheid van anderen, maar ook over die van zichzelf.

Boekgegevens

Titel: Oud zeer
Ondertitel: Over vroeger dat nog pijn doet
Auteur: Bram Bakker
Uitgever: Uitgeverij Lucht
Jaar: 2022
Druk: Eerste druk
Taal: Nederlands
Uitvoering: Paperback met flappen
Aantal pagina's: 272
Afmetingen: 20,0 × 12,5 × 2,5 cm
ISBN: 9789493272255

Conditie

Conditie: Vrijwel nog als nieuw exemplaar. Zeer mooi en netjes bewaard, met hooguit minimale sporen van gebruik. Zie ook de afbeeldingen voor een goede indruk van dit exemplaar.

Genre: Psychologie / Persoonlijke ontwikkeling / Psychiatrie
Thema: Oud zeer, jeugd, trauma, affectieve verwaarlozing, hechting, lichaam en geest, psychische gezondheid, hulpverlening
Doelgroep: Lezers met belangstelling voor psychologie, trauma en persoonlijke ontwikkeling; mensen die meer willen begrijpen over de invloed van jeugdervaringen op het volwassen leven en professionals en studenten in zorg en hulpverlening

Prijs exclusief verzendkosten.

GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.