De avonturen van Belgman 1: De geboorte – Hugo Claus & hugOKÉ

Een opvallend en typisch jaren-zestigbeeldverhaal van Hugo Claus en tekenaar hugOKÉ: absurdistisch, satirisch, kleurrijk en onmiskenbaar Belgisch. De geboorte verscheen in 1967 als eerste deel van De avonturen van Belgman – maar een tweede deel zou er nooit komen.

Op het felgroene omslag verschijnt Belgman als een merkwaardige nationale superheld: omringd door rood, geel en zwart, rozen, tekstballonnen en uitbundige popartachtige figuren. Achter die vrolijke, bijna psychedelische buitenkant gaat een scherpe satire schuil op België, de Vlaamse beweging en de tegenstellingen tussen Vlamingen en Walen.

De avonturen van Belgman 1: De geboorte ontstond uit een samenwerking tussen Hugo Claus, die de teksten schreef, en hugOKÉ, pseudoniem van de Belgische tekenaar en cartoonist Hugo de Kempeneer.

Het verhaal wordt grotendeels in rijmende en ritmische teksten verteld en speelt voortdurend met Belgische clichés, nationale symbolen, taal, politiek en identiteit. Belgman is daarbij geen conventionele stripheld, maar eerder een middel om de absurditeiten van het verdeelde België uit te vergroten.

Satire op België

Het boek verscheen in 1967, midden in een periode waarin de Belgische taalstrijd en de verhouding tussen Vlaanderen en Wallonië bijzonder gevoelig lagen.

Claus had een complexe en vaak kritische verhouding tot het Vlaamse nationalisme en de katholieke Vlaamse cultuur waarin hij was opgegroeid. In Belgman worden die gevoeligheden niet in de vorm van een politiek essay behandeld, maar via karikatuur, woordspel, overdrijving en absurdistische humor.

Ook de Vlaamse beweging moet het ontgelden. Figuren als Hendrik Goegeweten, Peter Benauwd en Staf De Sterke worden bijvoorbeeld voorgesteld als volksopvoeders van het "Vlammetjes-volk". Onderzoek naar Claus en de Vlaamse beweging wijst erop dat deze figuren bewust zijn voorzien van bijna napoleontische hoofddeksels: hun provinciale wereld krijgt zo ironisch keizerlijke allures.

Het maakt Belgman tot meer dan alleen een curiositeit uit het oeuvre van Claus. Het boek is ook een klein tijdsdocument van een België waarin taal, nationale identiteit en culturele emancipatie volop onderwerp van strijd waren.

hugOKÉ en de beeldtaal van de jaren zestig

Minstens zo opvallend als de teksten zijn de tekeningen van hugOKÉ, het pseudoniem van Hugo de Kempeneer (1938–2021).

Zijn grafische stijl sluit sterk aan bij de visuele cultuur van de late jaren zestig: felle kleuren, dikke zwarte contouren, rasterpunten, vervormde figuren en een uitbundige combinatie van strip, cartoon, popart en psychedelische vormgeving.

Dat is al direct zichtbaar op het omslag. Het felle groen wordt gecombineerd met rood, geel, zwart, oranje en blauw, terwijl tekst en beeld door elkaar heen bewegen. De Belgische driekleur wordt verwerkt in het ronde embleem rond Belgman.

Juist die combinatie van Claus' satire en hugOKÉ's uitbundige tekeningen maakt het boek tegenwoordig aantrekkelijk als grafisch tijdsdocument van de jaren zestig.

Een reeks die bij nummer 1 bleef

Op het voorplat staat nadrukkelijk het cijfer 1 en de titel spreekt van De avonturen van Belgman. Alles wijst dus op het begin van een reeks.

Die reeks kwam er niet.

De geboorte bleef het eerste en enige deel. Zowel de bibliografie van Hugo Claus als antiquarische documentatie bevestigen dat het project na deze uitgave niet werd voortgezet.

Daardoor heeft de grote rode 1 op het omslag achteraf iets aardigs gekregen: het kondigt een vervolg aan dat nooit is verschenen.

Over Hugo Claus

Hugo Claus (1929–2008) behoort tot de belangrijkste Nederlandstalige auteurs van de twintigste eeuw. Hij was romanschrijver, dichter, toneelschrijver, filmmaker en beeldend kunstenaar en bewoog zich gemakkelijk tussen literatuur en andere kunstvormen.

Zijn bekendste roman is Het verdriet van België (1983), maar zijn oeuvre is uitzonderlijk breed. Thema's als Vlaamse identiteit, katholicisme, seksualiteit, macht, familie en de Belgische geschiedenis keren daarin regelmatig terug.

De avonturen van Belgman neemt binnen dat omvangrijke oeuvre een kleine maar opvallende plaats in. Het laat de experimentele en beeldende kant van Claus zien en zijn bereidheid om de grenzen tussen literatuur, strip, satire en beeldende kunst op te zoeken.

Over hugOKÉ

hugOKÉ was het pseudoniem van de Belgische tekenaar en cartoonist Hugo de Kempeneer (1938–2021). Voor De avonturen van Belgman verzorgde hij niet alleen de tekeningen, maar ook de opvallende grafische uitstraling van het boek.

Zijn uitbundige beeldtaal geeft Belgman een geheel eigen karakter en maakt de uitgave onmiddellijk herkenbaar als product van de grafische cultuur van de late jaren zestig.

Boekgegevens

Titel: De avonturen van Belgman 1: De geboorte
Tekst: Hugo Claus
Tekeningen: hugOKÉ (Hugo de Kempeneer)
Uitgever: Standaard Uitgeverij, Antwerpen
Jaar: 1967
Druk: Eerste druk
Taal: Nederlands
Uitvoering: Hardcover, oblong
Omvang: circa 48 ongenummerde pagina's
Afmetingen: 21,2 × 15,0 × 1,1 cm
ISBN: Geen – verschenen vóór de invoering van het ISBN

Bijzonderheid: Het boek was bedoeld als eerste deel van een reeks, maar De geboorte bleef het enige verschenen deel van De avonturen van Belgman.

Conditie

Conditie: Nog mooi exemplaar voor een boek uit 1967. De kleurrijke hardcover is goed bewaard en het binnenwerk is netjes. Op pagina 8 staat een korte handgeschreven tekst uit januari 1975. Aan de achterzijde, bij de rug, bevindt zich een klein deukje/beschadiging. Verder slechts lichte, bij de leeftijd passende gebruikssporen. Zie ook de afbeeldingen voor een goede indruk van dit exemplaar.

Genre: Satirisch beeldverhaal / Strip / Literatuur
Thema: België, Vlaamse beweging, taalstrijd, nationale identiteit, Vlaams-Waalse verhoudingen, satire, politiek en absurdisme
Doelgroep: Liefhebbers en verzamelaars van Hugo Claus, Belgische strips en grafiek, jaren-zestigvormgeving, literaire curiosa, satire en bijzondere geïllustreerde boeken

Prijs exclusief verzendkosten.

GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.

Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.