En ééntje zag ze vliegen, Ken Kesey

Ken Keseys En ééntje zag ze vliegen (One Flew Over the Cuckoo’s Nest, 1962) is een van de klassieke Amerikaanse romans over vrijheid, macht en verzet tegen instituties. In een psychiatrische inrichting komt de uitbundige Randle Patrick McMurphy tegenover de onverstoorbare zuster Ratched te staan. Maar Kesey vertelt hun machtsstrijd vanuit een onverwacht perspectief: dat van patiënt Chief Bromden, die zich doofstom houdt en de wereld om hem heen op geheel eigen wijze waarneemt.

McMurphy tegenover het systeem

Randle McMurphy wordt vanuit een gevangenisboerderij voor observatie naar een psychiatrische inrichting gestuurd. Hij verwacht er een gemakkelijker bestaan te vinden, maar ontdekt een afdeling waarin vrijwel alles wordt bepaald door regels, routines en de subtiele machtsuitoefening van hoofdzuster Ratched.

McMurphy weigert zich daaraan zonder meer te onderwerpen. Hij gokt, maakt grappen, probeert de andere patiënten uit hun passiviteit te halen en daagt Ratched steeds openlijker uit.

Wat aanvankelijk op een spel tussen twee sterke persoonlijkheden lijkt, krijgt gaandeweg veel grotere consequenties. McMurphy ontdekt dat zijn eigen vrijheid minder vanzelfsprekend is dan hij dacht – en dat zijn verzet ook invloed heeft op de mannen om hem heen.

Chief Bromden

Een belangrijk verschil met de beroemde verfilming is het perspectief van de roman. Het verhaal wordt verteld door Chief Bromden, een fysiek imposante patiënt van deels inheemse afkomst die zich al jarenlang doofstom voordoet.

Door zijn ogen krijgt de psychiatrische inrichting soms bijna hallucinatoire trekken. Bromden ervaart de maatschappij als een enorme machine die mensen normaliseert en beheerst – de door hem zo genoemde Combine.

Daardoor is En ééntje zag ze vliegen meer dan het verhaal van McMurphy's strijd met zuster Ratched. Het is ook een roman over waarneming, angst, identiteit en de vraag wie eigenlijk bepaalt wat normaal is.

Ken Kesey en de Amerikaanse tegencultuur

Ken Kesey (1935–2001) schreef One Flew Over the Cuckoo's Nest aan het begin van de jaren zestig. Hij had gewerkt in een psychiatrisch ziekenhuis en nam als proefpersoon deel aan experimenten met psychoactieve middelen. Ervaringen uit die periode vonden hun weg naar zijn eerste roman.

Het boek verscheen in 1962, vlak vóór de grote maatschappelijke omwentelingen van de jaren zestig. Keseys wantrouwen tegenover instituties, conformisme en opgelegde normaliteit sloot sterk aan bij de tegencultuur die kort daarna opkwam.

Kesey werd later zelf een centrale figuur binnen die tegencultuur. Met de Merry Pranksters reisde hij in 1964 in de beschilderde bus Furthur door de Verenigde Staten – een episode die later door Tom Wolfe werd beschreven in The Electric Kool-Aid Acid Test.

Van roman naar filmklassieker

Miloš Forman verfilmde de roman in 1975 met Jack Nicholson als McMurphy en Louise Fletcher als Nurse Ratched. De film won de vijf belangrijkste Academy Awards: Beste Film, Beste Regie, Beste Acteur, Beste Actrice en Beste Bewerkte Scenario.

De film werd uiteindelijk bijna even beroemd als Keseys roman, maar legt andere accenten. Vooral Chief Bromdens centrale positie als verteller en zijn bijzondere waarneming van de werkelijkheid maken het boek tot een wezenlijk andere ervaring.

Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de film verscheen in 2025 een nieuwe 4K-restauratie, die opnieuw in Nederlandse bioscopen en filmhuizen werd vertoond.

Deze uitgave

Nederlandse pocketuitgave van Ooievaar Pockethouse, Amsterdam, uit 1994. Dit exemplaar betreft de 21e druk van de Nederlandse vertaling van Bert Koning.

Nog mooi en net exemplaar. De rug en het papier zijn wat verkleurd; op de eerste pagina staat een handgeschreven datum. Verder gaaf.

Productinformatie

Titel: En ééntje zag ze vliegen
Oorspronkelijke titel: One Flew Over the Cuckoo's Nest
Auteur: Ken Kesey
Vertaling: Bert Koning
Uitgever: Ooievaar Pockethouse, Amsterdam
Jaar: 1994
Druk: 21e druk
Oorspronkelijk verschenen: 1962
Eerste Nederlandse uitgave: 1973
Bindwijze: Paperback / pocket
Pagina's: 288
Afmetingen: 18,0 × 11,5 × 2,2 cm
ISBN: 9035114388
ISBN-13: 9789035114388
Taal: Nederlands
Oorspronkelijke taal: Engels
Conditie: Nog mooi en net exemplaar; rug en pagina's wat verkleurd en een handgeschreven datum op de eerste pagina

Genre: Amerikaanse literatuur / psychologische roman
Thema's: vrijheid, macht, psychiatrie, institutionalisering, conformisme, verzet, identiteit, normaliteit, tegencultuur
Doelgroep: Liefhebbers van Amerikaanse literatuur, moderne klassiekers, romans over macht en vrijheid en lezers van de beroemde verfilming van Miloš Forman

Prijs exclusief verzendkosten.
GRATIS verzending binnen Nederland bij besteding van € 50,00 of meer.
Onze boeken worden zorgvuldig verpakt en verzonden.